Къаман меттаца наьха дог хьастар

БIарчча бетта къахьийгачул тIехьагIа, хьажа мара ца везаш кийча а долаш? ГIалгIайчен кинтеатре арадаьлар Волт Дисней яхача компане даьккха «Король лев» яха берикино, гIалгIай меттал. Вай меттал цу бериq кинона таржам деш хилар ховш дар интернет оагIошка багIача наха хьалххе а кхайкам баь, болх бодаш хиларах бола хоам дIа-хьа баьржа хиларца. Дукхаш бар из кино гIалгIай меттал арадаларга хьежаш, цунца сакъердалуш а цунга хьажа сагота болаш а. Юххера а май бетта 1 дийнахьа Назранерча «Дружба» яхача кинотеатре арадаьлар из кино, гIалгIай меттала «Лом паччахь» аьнна цIи а йолаш.

ДIаоалаш атта дале а, кинона таржам дар чIоагIа хала болх хиннаб. Из тхона дика хов, «Сердало» редакце болхлой а цу проектаца дакъалоацаш хинна хиларах. Бехктокхамеи лаьрххIа къахьегаши бе безаш болх ба из. Бале а цхьа саг дIахьалхаваьлча хьаде вIаштIехьадаргдоацаш хIама дац.
КПЦ «Эздел» яхача юкъарчено шийна хьалхашка декхар а оттадаь, тIа а ийца чакхбаьккха болх ба из. Доххьал «Эздел» юкъарче чубоагIа кагий нах а боацаш, кхы а дукхача наха дакъалаьца хьахинна болх ба из, гIалгIай меттала вай берашта хьажа берий кино Iалашдар. Из беррига болх дIа мишта болабир а, мичара денз хьадоагIаш гIулакх из да а доашхаш, цу хьаькъе са къамаьл хилар, цу гIлакха хьалха лаьттача Ведажанаькъан Анзораца.
— Анзор, дувцал сона, мишта болабир оаша из болх эггара хьалха дIа, хьан хьалхадаьккхадар шоана из?
— Дукха ха яр, гIалгIай меттал берашта хьажа фильмаш хургдолаш, геттара цIихеза берашта хоза хеташ дола, цар безам тIабахача берий киношта вай меттал таржам дича дика хургдар яхаш «Эздел» юкъарчено дувца. ХIаьта цул хьалха вайна ховш ма хиллара хьалха из болх Москверча «Единство» яхача вай гIалгIай кагийча нахах латтача юкъарчено а баь болаш бар. Цар гIалгIай меттал таржам а даь интернете дIачуоттадаь долаш да: «Простоквашинера кхоъ», «Мухьаммад – тIеххьара Даьла Элча», Даьла салам хилда цунна, «Тхов тIа ваха къармсолт» яха кинош. ТIаккха, из доацаш, дукха къахьийга, филолог волча ПхьаргIилганаькъан Башира Мухьмада таржам а даь интернета чу долаш да дукхача доакъоех латташ дола «Нана лаьтта» яха Iилман пайдане фильм. Иштта цу хана денз цигара хьабоагIаш ба ала йиш я из болх. ХIана аьлча, укх вай хьоахаяьча шинна а юкъарчено бу болх цхьадолча наькъашкахьа вIашкабоагIаш ба.
— Каьстта из Лом пачахь яха берий кино харжар фу маIан да шун? Кхы а дукха ма дий цу тайпара фильмаш.
— Из юкъе а долаш дукха берий кинош дар оаха таржам дича бакъахьа хеташ «Эздела» доакъашхошта юкъе хоржаме овттадаь. Царех тIехдар хоржаш, уж дийца, кхаж тесса гIулакх чакхдаьлча хьалхадаьннар из Лом паччахьа дар. Вожаш фильмаш дика дац яха маIан дац ер хьалхадалар, бакъда, цу массадолчарна юкъера толашагIа хийттадар из.
— Бахьан фу долаш даьлар из хьалха? Цох дувцал вайна.
— Цхьа моллагIа хIама хьадеш хилча цунгахьа пайда дукхагIа хургболча тайпара из де хьож вай. Цул совгIа, боча а хьамсара а хул къаьстта берашта лаьрхIа хьадеш дола хIама, меттаца дувзаденна хилча хIаьта а да из ишта. МоллагIа берий кино хьаийца цун таржам даьд аьнна доалаш дац гIулакх. Вай къаман оамалашца а, Iадаташца а, гIулакхашца а вIашкадоагIаш хиладеза из. Ишта ца хилча вай бераша харцахьа кхетадар кхерам ба цу чура цхьадола хIамаш. Из хургдоацаш дукхагIа вай къаманца дувзаденнача хIаманна тIатайжар да оаха хержар. ХIаьта ер Лом пачахьа яха берий кино уж вай белгалдаь лерхIамаш шийна чудоагIаш а, вахаре адамгахьа хила деза декхараш дIадехаш а да. Даьнеи, воIаи юкъера гIулакх мишта хила деза, моастагIчун маькарлонах мишта кIалхарвала веза, гаргарча нахах цхьаволчох моастагIа хуле из мишта юхтохавеза, дунен вахаре эшаш дола хIамаш мишта нийсденнад, вахаре новкъости эшаш хилар, цар оагIо дукхача хIаман маьхе хилар иштта кхы а дукха хIамаш хьалхадоахаш да из кино. Цудухьа, гIалгIай мотт Iомабарал совгIа, берашта гIулакх а, оамал а, къонахчал а, сий, яхь Iомадеш кино да из. Бахьан из да иштта из кино вокхарел толашагIа а хинна хьалхадалар. Тхона хетар ишта дале а хьежархоша бергба цун мах.
— Хала дарий таржама болх дIаболабаьча хана, малагIча наькъашца доладелар шо дIа?
— Юхьанца ГIаьбартой-Балкхарой мехка Нальчике вахаш вола Атмурзаев Расул вайцига хьа а вийха, цунца дага а дайна, кинона таржам де доахкалгах бола хоам нахага дIа-хьа а баь, ший дакъа лаца чам бар тIавола аьнна кхайкадир оаха. белгалдаьча дийнахьа дукха баьхкар нах тIа – кагий а боккхий а. Хьабаьхкача наха юкъе артиста говзал йолаш цхьаккха саг вацар, хIаьта а шй начIалца, говзалца хIарачунца къаьста къахьегаш болх а баь из кино лакхача боараме чакхдаьккхар Расула. Сагага ладийгIача, хов цун цу сага малагIа роль дикагIа ловзае вIаштIехьадаргда. ЧIоагIа чоалхане, хала болх ба, изнах хьахаржари, царна царга товргйола рольш дIаелари.
— Нальчикера Расул вехар маIан фу дар шун, вайцига беций из болх ховш нах?
— Цу тайпара болх кхетабеш, хьалха из болх баь вай мехка саг вац. ХIаьта Расул дукха хана денз из болх лелабеш 100 совгIа берий киношта тайп-тайпарча меттала таржамаш даь ва дика ховш ва. Цун дIа юкъера, лерттIа бовз из болх, цо чура Iомабаьб из. Цудухьа, цунца хала а доацаш вIаштIехьабаьлар из болх дIачакхбаккха. Вай мотт кхета ца бой а ше артист, режисер, исбахьлен кхоллама саг хиларах цо дика кхетаду уж гIулакхаш. Цул совгIа, цо из болх мишта бу аьлча, дикагIа из вIаштIехьа мел боал цох товр а хулаш, т1ехдика из чакхбаккха гIерташ къахьега цо.
— Кхы дIахо йодача хана цу тайпара таржамаш де уйла йолаш дий шо?
— Да. Дала аьннадале, тхоай низ кхоаче чам ба тха из болх дIахо дIабахьа. Ахчанца а, нахаца а, ханаца а гIо эшаш хIама да из. Нагахьа уж кхоъ хIама вIаштIехьадоале из болх дIахобахьа уйла йолаш да тхо, хIанзле дийца, таржам де чам болаш кинош а да. Цхьаццадола йоазон таржамаш дукха хIама ца эшаш чакхдоалаш а да.
— Къайле еце цIи яьккхал царех цхьадолчаьр.
— Массехка да уж, хIаьта йоазон таржамца къахьегачарех да отечественни берий кинош «Золотая антилопа», «Маугли», «Скворец и кукушка». ХIаьта таржам де чIоагIа чам барех да геттара цIи хеза «Мадагаскар» яха берий кино. Иштта кхыдараш а да чам болаш, бакъда цу г1улакхаха а эш, цхьацца кчалаш а эш.
— Цхьа хIама дIадоладича, ха белгала а йий деш ма хулий, хIаьта оаша лаьрхIача тайпара чакхбаьларий шун болх?
— Тхо доладелар март бутт ах чакхбаьнначул тIехьагIа. Долалуш оаха лаьрхIадар май бетта 1 дийнахьа кинотеатре из фильм хьахьокха деза аьнна. Тха из ишта вIаштIехьа а даьлар йиллача хана кхоачашде. Хьай уйлан тIакхе гIерташ, Iайха хьалаьцача наькъ тIара ца воалаш хьо дIавоаш хилча Дала новкъостал ду из чакхдаккха.
— Вай мехка дукхагIча даькъе, берригаш а ала мегаргдолаш гIалгIай бале а, воай мотт дика мича хов вайна. ХIаьта со фу ала воал аьлча, шоана хала хиларий метта хьаькъе болх бе, мотт дика лувш барий рольш ловзаяьраш?
— Меттаца дувзаденнача хIаманна бехктокхаме «Сердало» газета болхлой бар тха. Цар дика чакх а баьккхаб из болх. Юхьанца, хьалхе а даь таржам долаш дар цу берий кинона. Бакъда, метта а, берашта кхетаде а чIоагIа хала дар цу тIера дукха хIамаш. Цул тIехьагIа оаха из деррига вIалла ца хилча санна дIа а даьккха тхоай таржам хьадир, тхоашта нийсагIа да аьнна хетача тайпара. Цул тIехьагIа хIара роль ловзаеш волча актераца къаьст-къаьста къахьийгар аларгахьеи, айдаргахьеи дош нисагIа хургдолаш. Метта хьаькъе баьр боккха болх ба, бокъонца хила дезача тайпара, аладезача тайпара из дош хьа ца аьлча из дIачакх ца доалийташ битацар актераш, болх лакхача боараме хилийтар духьа. Цул совгIа «Сердало» газета викалаша талмаста дола цхьа дош чакхдалийтацар. Тхоай оагIорахьара царна доккха баркал ях оаха, цу даькъе тхошта гIо дирах.
— Болх ше хала барий?
— Болх хала ба ала йиш йолаш бацар, цун дохьал сакъердаме а, пайдане а, сага шийна ший къаман мотт Iомабаргахьа а аьттув болаш бар. Бакъда, Iурра, ден, сарралца дагIаш, юха сайранна Iурралца дагIаш болх баьб оаха. Наб еш а ца еш а ханаш йоагIар. Дале а сакъердам болаш бар из болх. ЧIоагIа сакъердам болаш, юхььелаенна саг ва Расул. Болх дIа ца бодача хана гIаръе а, наьха дог дехача хана из айдеш а дош оалаш, юкъе доаладича мегаргдолча кица доаладайташ а, сакъердаме дувцараш дувцарца наьха самукъадоаккхаш а чIоагIа кхеташ бора цо из болх. ЦаI шоллагIчун эгIазвахавоацаш, къахьегаш бараш шоайла новкъости хулаш геттара барттайна тоаба хилар цу тIехьа къахьийгача нахах.
— Кинотеатре хьахьокхарал совгIа, Москве а ма хьекхадий оаша из кино, цига мишта хилар из хьокхар?
— Москве болх беш, къахьегаш вай къаман кагий нах ба «Индустрия успеха» яхаш шоай юкъарче а йолаш, шийна чу хьинаре къахьегаш бола говзанчаш чу а боагIаш. Цар шоаш болча Москва шахьара бахархой хьагул а баь презентаци йир цу кинона, Москва бахархошта из кино дIадовзийташ. Геттара чам болаш сакъердамца тIаийцар из фильм Москверча гIалгIаша. Ишта из болх бирах, даьла раьза хилва цу кагийча наха.
— ДIахо мичахьа аьттув хургба наьха цу Лом паччахьага хьажа?
— ХIанз, диса кхоачамбоацараш дIадоахаш къахьегаш болх беш да тхо цу тIехьа. Укх деношка интернете хургдолаш да из, Дала аьннадале. Цул совгIа, аз тхьовра лакхе белгалдаь, Москва шахьарерча вай новкъосташа таржам даь берий кинош а кийча интернета оагIошка долаш да хьажа мара ца везаш.
— Iа аьлар-кх тхьовра, кхы дIахо а цу мо долча хIаманна тIехьа къахьега а дукхагIа берий киношта таржамаш де а чам болаш, цу тIехьа уйла сеца да шоаш аьнна. ХIанз шо доацаш кхы а нах хила тарлу из болх бе чам болаш. Нагахьа санна ишта саг вале шоана юкъе ва аьттув бий цун, юкъе вутий оаша саг?
— Цу фильманна таржам дар вай мотт баорабар да. ТIаккха ер мотт тха бац, дерригача гIалгIай къаман ба. Цудухьа моллагIвола саг дакъа ва йишйолаш проект я из. МоллагIа хIама хьадеш хилча, аз тхьовра ма аллара нахи, ахчеи, хаи эш. Уж кхо хIама хилча дIаходар хьавIаштIехьадаккха хала дац. Ахчанца а, ханаца а, вешта, ше хьавена а ший аьттув болчо тхона цу гIулакха тIехьа гIо дой, оаха раьза а долаш тхой тоабанна юкъе чувцтаргва из саг. Юххьанца мо хала а доацаш хIанз аттагIа хургда из болх бе. Кхоачамбоацараш фуд а, дича ца дича бакъахьадар фуд а хайнад тхона. Цул совгIа, цхьа шийна таржам дича бакъахьа а хеташ кино дале, из хьа а аьнна цига эшар кхоачашде чам болаш саг хуле, из а тIаэца кийча да тхо.
— «Эздел» юкъарчено ер болх бар фу маIан да, меттаца къахьегашда шо?
— «Эздело» шийна хьалхашка оттадаь декхар да пхе оагIорахьакъахьегаргдолаш. Из да: Тархьар, культура, мотт, дин, мохк. Царех цхьа дакъа да мотт. Цу чу йоагIашцхьа проект я тха «Метта говзал» яхаш, иштта цу проектаца баь чакхбаьккха болх ба ер а, цу проекта доакъоех цхьа дакъа да аргда-кх вай из.
— ХIанз из Iа бувцаш бола болх, атта болх мича ба, фу кхаьчад шуга из болх кхоачашбеш?
— Цкъа-дале, Дала аьннадале Даьла раьза хилар кхаьчад, цу гIулакха тIехьа къа мел ъьийгача нахага. ШозлагIа-дале, вай мотт баха бисаргахьа къахьегарах Дала тхоашта цу балха дохьал маьл лургба аьнна хеташ а да тхо. Вешта дIахо, вай къам гIаддигар а, цунна товр дар а кхаьчад тхога. Вай массадараш оарцагIадовла деза тахан воай мотт дукхагIа нахага бувцийтаргахьа. Оалаш да-кх ше бувцарца йоакх метто ший бокъо. Бакъда из. Дала воай мотт бувца а, цунгахьа дола кхоачамбоацараш юстарадаха а хьинар, низ, Iилма, аьттув лулда вайна. ДIахо баркал ала ловра сона, тхошта цу гIулакха гIо-новкъостал деш къа мел хьийгача наха. Къаьстта актерашта баркал ала лов сона. Сабар хьинар, хьаькъал, говзал, чам хиннадецаре вIаштIехьабаргбацар из болх ишта чакхбаккха. ХIаравар ший аьттув болча хана ваде хьа а вай хоза кхоачаш бора шоай болх. Даьла раьза хилва царна, массанена а. Уж боацаш цхьацца юкъарченаша а гIо даьд шоай аьттув ма боалла царна а, дош аьнна а новкъостал мел даьчарна а Даьала раьза хилва. Вай мехка юкъара къаман хIама да из.

Из берий кино гIалгIай меттал даккхарах дукхача наха баркал аьннад цу юкъе дакъалаьцача тоабан викалашта. ГIалгIайчен халкъа гуллама тхьамадас а ше волча тIаийца баркал а аьнна хьабахкийтаб уж кагий нах. Цу тайпара балхаш деш хилча мотт дикагIа дегIабоагIаргба, бераша а цунца чам болаш бувцаргба из. Цудухьа массавар оарцагIа а ваьнна, хIаране ший низ кхачарга хьежжа мотт бувцаргахьа къахьега деза вай. Ший аьттув болча х1ара юкъарчено шера цхьан берий кинона таржам дича воай меттагахьа котало йоаккхаргьяр вай. Тахан мотт дIабарлар кхераш воаша дале, цу тайпара балхаш кхоачашде деза, вай даьша бийца эздий мотт баха бусаргболаш.
Цхьа хIама да сона ала ловш. Кхыча мехкара хьа а вена, ший ха а йоаеш гIалгIай меттал цу берий кинона таржам деш, шин бетта гарга цу тIехьа къахьийгача Атмурзаев Расула гIалгIайчен халкъа артист аьнна а, е кхыйола еза цIи лоре чIоагIа дика хургдар, цо вай метта а воай къаман а баь лоархIам цун беш. Цу тайпара балхаш даьча наха дукха а еннай вай уж мо йола ц1араш, х1аьта геттара лакхача боараме оттабе безаш, лерхIаме болх ба метта хьаькъе бар. Къам къам долга тешал да мотт. Из тешал довргола хIама крагIдалийта йиш яц вай.

Матенаькъан Илез

№ 81-82 (12017-018), ера, 31 май, 2018 шу. Четверг, 31 мая 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *