XIAMА ХЬАДЕ ХОВШ ВОЛА САГ ВОВРГВАЦ

(дувцар)

Эггара халагIа йола ха МурцаIал-Хьажий дезала тIакхаьчар вай къам СибарегIа Iодахийта ши шу даьнначул тIехьагIа. Цул хьалхагIа уж Даби-Юрта бахар. Советий Iаьдало тоIабаь боахкар уж. МалагIа дар бахьан? МурцаIал ше а цун даьй а паччахьа хана шоай доалахьа жа леладеш хиннаб. Керда Iаьдал эттача, из гIулакх дитанзар цар. Шоай доккха жаIул шин даькъа дийкъа а дийкъа, цхьа Iул Долакоа яхача юрта а, вож Iул Яндаре яхача юрта а леладора цар. ХIаьта а дегабуамаш де даьлар Iаьдал. Хьа мел дер къайлагIа де дезаш хулар.

Иштта кхерама кIал уж бахаш дукха шераш даьлар. Фу дар цар нахах лечкъаде дезаш? Цкъа-дале, МурцаIал ше воккха къахьегамхо вар. Даггара хIама хьадеш, бусулба сага паразаш дизза кхоачашдеш вахаш вар из. Цун цIен-нана Хаьди дукха говзалаш йоахкаш саг яр. Кхыметтел наха дарбаш деш яр из.
— Сона сайна бIаргадайна хIама дац из, — йоах цун виIий воIо Мухьмада. — Дувцаш хезад сона цхьа тамашийна хIама. Из хиннад Николай-паччахьа волча хана. Цу замалахьа дукха гIалгIай эбаргалла баьнна лелаш бар. Цхьа эбарг лаца, аьнна, го баьб Iаьдало. Юха герз детташ, лира дов деш дIавахав эбарг. Цхьабакъда наькха улга тIа топа пхо кхийтта чов яьй цунна. Из чов хьувкъаеннай, даьръеннай. Гонахьара дулхаш Iаьржденнад, Iолега доладеннад. Бий чубаххалIypг даьннад эбарга наькха тIа. Кхы де хIама доацаш ше висача, юрта венав из. Цигга кхетамчура ваьнна Iовежав. Цхьабараш из веннав мотташ белхаш хиннаб. Хаьди тIакхаьчай цунна. Низкъалла садоахаш хиннав эбарг. Цу миноте денз лозаваьчоа дарба де йолаеннай из. Цхьа гIажилг хьа а ийца, урсаца из цIена а яь, цу тIа устагIа думе чIегилг a eгIa, из цIерий тIа лаьцай цо. Цул тIехьагIа эбаргага цIе цIогIа уххаше, думе чIегилг човна чухьаькхай цо. Каста чов ерза йолаеннай, тоаеннай.
Из даь Iийнаяц Хаьди, ког кагбеннар, пхьарс чурабаьннар воагIаш хиннав из йолча. Царна а дарба деш хиннад йоккхача саго. Берригача вай мехка дувцаш хиннад Хаьдена карагIдаьнна дика хIамаш.
СибарегIа нах Iобохийтача хана МурцаIалеи Хаьдеи Ваха яха воI кхийнав. Цунна саг йоалаяьй. Нускал Пайзат чIоагIа хьинар долаш хиннад. Маха баккха, барзкъа тега ховш, тха хьувзаш йола саг йоалаяьй Вахас. ТIехьагIа из говзал чIоагIа накъаяьннай дезала. Хьалхарча дийнахьа денз моцал хьега езанзар цар. МурцаIала колхоза жега хьожаш вар, Ваха Павлодаре дIа а ухаш, наха паёк хьакхухьаш вар. ГIулакх водацар. Шоаш а дика боахкар уж, гонахьарчарна новкъостал а дора. Цхьабакъда, во кога кIал доал оалаш ма дий. Цхьан дийнахьа паёк хьая ваха Ваха, наькъа водача хана, ворда тIа Iо а вижа, тхьайса хиннав. Шелал кхийттай цун дегIах, цамогаш хиннав. Из арара хьакораваьча хана, са чудаллар мара, кхы гунахьа хIама долаш хиннавац. Дукха ха ялале бакъдуненчу дIавахав из.
ЧIоагIа саготдаьд веннача воIа МурцаIалас, цамогаш хиннав из. Дукха ха ялале кхелхав воккха саг. Да тIавоацаш бисаб дезал, моцал тIагIертай царна.
ХIанз деррига вахара-лелара дукъ Пайзата шийна хьатIаийцад. Барзкъаш тегаш, тха хьувзаш тхан пазаташи кофташи еш болх баьб цо. Цун говзача, хьинар долча кулгаша тоадаьд дезала хьал.
— Нанас бус-дийнахьа баьча балхо балех хьалдаьхар тхо, — яхаш, дувцар Пайзата воIо. — Из тхоца а йолаш, цIенах кхийттар тхо. Дуккхача шерашка яьхар Пайзат наха накъайоалаш. ХIама хьаде ховш вола саг вовргвац.

КХОАРТОЙ Мурад

№121 (12057), шинара, 14 август, 2018 шу / Вторник, 14 августа 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *