Тохабенна ала дIабов гарга ба

Укх деношка цхьа къона саг венавар тха редакце ше язъяь байташ а яхьаш, байташ аьлча а цар хьисапе дола мугIараш дар цо денараш. «Оашош литературни оагIув еча хана цу юкъе а яхийте ер са байташ IотIайоахаялар оаша», аьнна уж еша волавелар сона зIамига саг. Цун кхолламгахьа адам дика дара, харц хIамах лорадалара, нахаца кIаьда хилара тIахьехаш къамаьлаш дар. Сона-м цкъарчоа цо ешар проза я меттар, бакъда, цо байташ я йоахар царех. Дика да-кх байташ уж яле, амма боарам кхоачашбе безаргба.

Ешаш йолча байтий гIартам а, е хьаштдале гартам а болаш хIама дацар. Цудухьа аз аьлар «поэтага» хьай кхоллам исбахьален йоазон говзанчашка, е йоазонхошка дIахьекха хиннабий Iа, аьнна. Цу тIа гIолла кIезига раьза воацаш хилар сона «поэт»:
— Са йоазош-м дац сагага дIахьокха дезаш, аз сай йоазох сагага кулгаш деттийтац, е тохийтарг а дац, — аьлар сога хьаьшас.
— КIезига гIартамгахьа а гартамгахьа а тоадараш ца дой шоаш йолча тайпара IотIаяха йиш йолаш яц хьа уж байташ, цудухьа яхар аз-м, — аьлар аз.
— Шоаш йолча тайпара IотIаяхача малагIа зе да акхар дергдар?
— Даьра нах кегабергба, мотт кегалургба, байташ низ болаш хургьц. Цудухьа моллагIа араюкъе гIолла хьачуена байташ IотIаяхац оаха, цул совгIа литературни газет а мича да ер, — аз аьлча, раьза хиланзар са хьаьша.
— Сона довз шо йоазонхой, наьха хIамаш дIа а ийъеш, уж тIаккха кIалтIа а йоахаш шоай цIерагIа IотIайоах оаша! Са стихаш шоашта хетача тайпара тоа а яь цхьанне цIерагIа IотIаяха воал хургва хьо! – аьнна ваха тохавелар из.
— Даьллахьа, хьона дикагIдар да аз яхар. Хьох наха эсала поэт хетаргвоацаш, хьа кхоллам наха эзди хетаргболаш, хьа цIи дагайоаллаш да хьона аз яхар-м. Вешта наьха цIерагIа уж IотIа ца яхача фу кIалдусаргда тха? — аз аьлча а кхы хIама хиланзар, вахар из ший «безача маьхе йола дошо байташ» а ийца.
Из ишта дIаваха халахийттар сона, хIана аьлча, цо уж кхоана малха йоахе нах беларгболаш кхоллам бар из. ХIаьта байташ гIалгIай а, эрсий а меттал язъяь яр. Бокъонца бий хьох йоазонхой наьха кхолламаш шоай долаш санна шоай цIерагIа IотIадоахаш, аьнна хийттар сона, хIана аьлча, геттара цIенхашта йоахар цо из. Нагахьа уж моргаш бIаьннена юкъе цаI мара веце а болаш бале, цо юхе мел бисараш бIех бу. Воккха йоазонхо се веце а, сайх цу тайпара дешаш алар дезац сона, аьлча новкъа а хургда, цудухьа лорабе беза йоазонхоша шоай къоалам наьха уйлашца хиннача кхолламах.
ХIанз ер аз вувца зIамига саг санна, цу оамалах кхесташ бола йоазонхой кIезига бац, амма дукхагIбараш шоаш язъяь хIама юххьанца наха бIаргайойта эхь хеташ а, из сов дика ца хеташ а хул, бакъда доаккхалдеш, уж морг мугIараш кхы цхьаькхане яздергдац яхаш хилар вIашатIехьа дац. Деррига ховш, тIахьожам ца эшаш саг Дала кхелла вац.
МоллагIа шийна ца ховш дола хIама ховчарга дIа а хоатташ из деш хилча сага шийна аттагIа да цунца ваха. Цудухьа болалуча хана шоай болх цунгахьа хьакхашта а болаш гаьнабаьнначарга дIахьокхаш, царца дагабовлаш къонбараш хилча цар гIулакх дикагIа дIагIоргда. МоллагIа керта чу хьачу дена хIама боарам лора а ца беш Iояздича доалаш даларе-м поэташ дукха хургбар укх дунен тIа.
ЛаьрххIа йолча ГIалгIайчен йоазонхой союзо вIашагIъелла тоаба я «ТОМАРИ» (творческое объединение молодых талантов республики Ингушетия) яхаш. Цун кулгал деш, цу тоабан чубоагIаш болча кагирхошца къахьегаш, болх дIахьош гIалгIай метта хьехархо, йоазонхо, поэт Чемхилганаькъан Раиса я. Къона вале а къаьна вале а моллагIа язде волалуш волча сага аьттув ба цига уж гуллуча хана дIа а ваха шийна яздара бокъонаш хьаIомае. ХIаьта уж гуллу, Наьсарен культура цIагIа йолча Наьсарен керттерча библиотеке хIара бетта кхоалагIдолча шоатта дийнахьа. Из доацаш кхыча деношка а вIашагIбетталуш шоай начIал дIачIоагIдеш, деша говзал лакхъеш, къоалам шаьрбеш болх бу кагирхоша:
— ТIехьарча хана яздеш дукха ба вайна кагирхой, цудухьа вай йоазонхой союза хьалхошта ларца оаха ер болх дIаболабаьб язде болалучарна аттагIа хургдолаш, проза а, поэзе а боарам лорабеш лерттIа язде царна ховргдолаш. Оаха вай боккхий йоазонхой а, дIахо яздара бокъонаш дика йовзаш бола нах а хьакхувлаш къахьег цу кагирхошца. МоллагIа воагIе а хьавенар дакъалаца йиш йолаш ва укх вIашагIкхетарашка. Цхьаволчунца лаьрхIа къахьега дезаш хул, цхьавар кIезига дIановкъа ваккха мара ца везаш яздара бокъонаш йовзаш а уж кхетаеш а хул. Тхоашта могача тайпара уж новкъа баха хьож тхо царех бизза йоазонхой хилар ловш. ФуннагIа вай, моллагIча меттал яздой а вай юхь я вай дIахьокхар, цудухьа дер дика де деза вай», — йоах «ТОМАРИ» тоабан кулгалхочо Чемхилганаькъан Раисас.
Аз зийна цхьа хIама да, къонача йоазонхошта юкъе наггахьа мара прозаик хилац. Берригаш поэташ хинна болхаш ба. Ше байташ язйой а дувцараш, повесташ, пьесаш, драмаш язйоре бакъахьа яр цу къоначар. ХIана аьлча, таханара зама ювцаш яздаь доккхий йоазош пIелгашца дагарделла мара дац вай. ХIаьта литература-м дIаьхий а овла болаш а хила деза.
Дехар дергдар аз вай тIехьара тIакхувшболча йоазонхошка, сай ханнархошка дукхагIа гIалгIай а, эрсий а, кхы дIахо а болча йоазонхой кхолламаш деша, цар шоай болх мишта бу хьажа, цун кIоаргал, лакхал фу бахьан долаш я ха, уйлаш мишта йоаржаяьй тахка. МоллагIа хIама Iояздаьдар аьнна хулаш ма вац йоазонхо.

Матенаькъан Илез

№128 (12064), шинара, 28 август, 2018 шу / Вторник, 28 августа 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *