Циск малхбоалера малхбузехьа кхаьчад

«Хьайбаех дола гIалгIай фаьлгаш». Оттадаьраш: Д. Мальсагов, Б. Зязиков. Нохч-ГIалгIай книжни издательство, Грозный, 1961 шу.

Малхбоалехьарча йоаккхача хьунагIа лакхача хена тIа бIи а белла, цу бIена кIоригаш а яьха, ший кIоригашта даа хIама да малхбузехьа яхай аьрзи. Малхбузехьарча эри мехка, хьуна петарашка, моцалах гирзденна лелаш цхьа циск бIаргадайнад цунна. Цу цисках ший бIаргкхийттача, цунгара гирз ший кIоригашка далар кхераш, цисках унзара а яьнна, ший кIоригашта даа хIама а ца дахьаш, хьийдда юха цIа а ена, ший массе а кIориг ткъам кIал а елла, бIена елхаш ягIача аьрзена уллув гIолла тIехдоалача керо хаьттад:

— Фу даьд хьона? Хьо хIана елх, ва аьрзи? Хьо елххал хилча доккха хIама тIакхача ма дезий?
— Сай кIоригашта даа хIама да малхбузехьа яхаяр со. Цига эри мехка хьуна петарашка лелаш моцалах гирзденна циск бIаргадайра сона. Цунгара гирз а доакъазал а укх сай кIоригашка ялар кхераш елх-кх со, – аьннад аьрзе керага.
— ДегI доккха хилар-м пайда боацал – кхетам ца хилча! ХIанз мичара малхбоалехьара циск малхбузехьа а дена, цунгара гирз даргда хьа кIоригашта? Тоъа, ма елха! – аьнна, бехк а баьккха, тIех а даьнна дIадахад кер.
Цул тIехьагIа малхбоалехьара малхбузехьа инкалашца базара болхаш бола нах тхьовра аьрзена циск бIаргадайнача а кхаьча, цу эри мехкарча хьуна петарашка салоIаш, бийса яккха сайцаб. Ди дуаш уж багIаш адамий гIар хазаь, моцалах гирзденна лийнна циск, Iаьха а Iаьха, тIадахад царна. Шоашта из циск тIадеча, цунах тамаш а яь, къа а хийтта, хьалаьца цунна кертах кулг а хьакхаь, хьаьста а хьаьста, даа хIама а денна, дузадаьд цар. ТIаккха бус шоашца Iо а дужадаь, lyppa шоаш наькъа болхаш цисках къа а хийтта, хьал а ийца, шоай талсашка деллад цар, шоашца дIадахьа.
Малхбузехьара базар яьнначул тIехьагIа шоай циск а тIехьа юха цIенгахьа бийрзаб уж. Баьнна юха цIабоагIаш, тхьовра йоккхача хьунагIа, аьрзе бIи баьллача хенага кхаьчача, шоаш наькъа мел лела базархоша шоашца леладаь, кхаьбаь, дерстаь тоаденна циск, цIаьхха талса чура Iо а кхоесаденна, дедда цу йоккхача хьуна юкъе гIолла дIаийнад. Базархой тIехьа байдача а, лийхача а кхы хьа ца корадоагIаш дисад циск, хIаьта базархой шоай инкалашта тIа а хайша цIабахаб.
Уж базархой малхбузехьа а баха, цигара шоай базар а яьккха, юха цIабоагIача юкъа, тхьовра аьрзе хена тIа, йоккхача хьунагIа яьха хинна кIоригаш, ткъамаша яха а енна, йоккхий хиннай. Цхьан дийнахьа цу йоккхача хьунагIа мец а денна, дехкий лехаш лийнна циск тIакхаьчад ткъамашца дIаяха а ца могаш хена тIара Iоежа уллача аьрзе кIорига. ТIакхийттача циско хьа а лаьца, из ца яийта аьрзи гIертташехьа, е а йийна, йиаьй. Из санна аьрзе вожаш кIоригаш а, ткъамашца гIовтта аьле бIенара йоаллашехьа, дIаяха ца могаш Iолегаш, циско Iо-Iо ежар юаш массе а кIориг, цаI юхе ца юсаш, кхоачаяьй. Цар гIайгIанна елхаш, Iаьрж делла, ше цхьаь бIена елхаш Iохайна ягIача аьрзена юха а тIакхаьчад тхьовра дIадаха кер. Ше тIа ма кхаьчча а хаьттад цо аьрзега:
— ХIанз а елхаш ягIа хьо? Даьллахьа ма тамаш я хьа Iовдалал! Фу хиннад хьона, хIана елх хьо?
— Аз хьога дийцача малхбоалехьа, эри мехка, хьуна петарашка моцалла гирзденна, акхадаьнна лийннача циско укх малхбузехьа а кхаьча, са бIена яьдаь кIоригаш, ткъамашца гIайтте дIа-дIа яха еннар, Iойожаш, Iо-Iо ежар цу циско юаш, са массе а кIориг йиаьй, цу цискагара гирз, цунгара зулам даьнна яйнача сай кIоригий гIайгIанна елх со, аьннад, – аьрзе керага.

№171 (12107), шинара, 20 ноябрь, 2018 шу / Вторник, 20 ноября 2018 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *