БIаьстенца цIенале вай?

БIаьстено шийца хоза мел дар дахь. Ше а я из хозеи, цIенеи. Ший мохк, ший даьхе, ший халкъ дукха дезаш волча сага цIена лелаю ше вахаш йола моттиг. Бакъда, вIалла е Iалама а, е бIаьстенна а, е наха а, хьашт дале ше кхеллача Далла а сагота воацаш миччахьа ехье нувхаш Iокховс цхьаволча сага.

Хийлане йоккхийча юрташта юкъе гIолла IодоагIача аьлешка дехье кхо дIачукхосс, е моллагIа совдаьннача дуача хIамах хьаIайна ведар йихье цхьаннахьа ара баь тIа дIайоассаю, хьайбаша, оалхазараша дIаюаргьяр из-м, аьле. Цхьаволча сага вIалла эхь ца а хеташ ший вахарал арахьа канализаци дIачуюларгйолаш кIоаг боаккх, из дицдеш да хийлане ший наIарга гIолла додача харша чу, е хи чу шоай коара а, банешкара а, кухнешкара а бIеха хиш хьачу а дехке еррига юрт, е шахьар воча дегазача хьажах хьал а йикъе из ийрча болх беш хилар. Цох наха лазар хуле а, хьайбаш из моле а, — шоай ков-карта цIена хилчахьа – кхы дIахо долчоа сагота боацаш хул уж нах. Дагадоха дезар-те царна, «юкъара моттиг бIехъяьчун каша бIеха хургда…» яхаш бусалба динца никъ беш болча наха хьадувца къамаьлаш. Уж моргаш дуккха а ба вайна юкъе.
Цу аз дувцаш долча гIулакхашца бахаш болчарех моллагIвар нах вIашагIкхийттача метте магIа баьчче а ваьле вагIаш хул наха хьехараш а деш. Бакъда вай цунга хIама алац, цо даьр мегийте цунна тIехьа дIадолх. Адама юкъе хила дезаш дола юкъара хоза гIулакх доаллаш ца хилар да из. Вешта вай-м дувц дIа мел кхаьчача вай моргаш кхы дац укх Даьла лаьтта, яхаш, цох доаккхал а деш. Цу мо болча нахага хаттар да са, шоай мехках хьогаш вахар диаьча шун даьша-ноаноша дергдарий из морг, цар бIехбергбарий шоай Даймохк дегазача хIаманца? Даьра бацар!
Воай мохк бIеха бар, е из дегаза баьннабар аьнна дукха сагота боацаш бола нах вайна юкъе болча хана, цар кхетам нийсбаллалца вай цIена дахаргда аьлча бакъдац. Вешта, аз ма аллара массанахьа дунен тIа цIихезай вай къаман – гIулакхаца а, оамалца а, хьаьша-да тIаэцаш лархIарца а, камаьрша а, цIена а, шоай мохк дукхабезаш а нах ба укхаза бахараш аьнна. Ишта болча хозача вай мехках, эздича къамах бIаргтоха арахьара тIабаьхкача хьаьшашта-туристашта вай наькъашка хьаараехка яда канализацеши, харцахьа-бакъахьа Iокхийса яда нувхаши, хьан да ца ховш дIа а ца дувш карташ еха дада йоархIаш тIаяьнна лаьтташи бIаргадайча царна ховргда вайна вай мохк ма дувцара дукха ца безалга а из воашта беза яхаш вай дувцар даьсса хабар долга а.
Нагахьа санна вай даьхе тоае вай сагота дале, хIара саг ше волча цIено лоаттаеш а, лостам беш а хила веза. ХIаране коа-наIарга хоза хила еза, беш цIена, эзди хаьс хьатIадаьнна хила еза, вай наькъа йистош, хиш, хьунаш цIена хила деза. Нах шоайла кхохкабала кийча а боацаш маьрша, сабаре, Iимерза хила беза. Нагахьа аз яхачоа раьза деце хIаране хоаттаргда вай воашка, воаш дахаш дола кураш, юрташ, шахьараш, вай боча ГIалгIайче цIена хилийтара тIехьа малагIа къахьега вай? Хаттал шоашка, воаш хьадеш дола хIама моттийта, нахага хIама ца алийта, из дIакъайла доале сагота доацаш ду вай, е цIенача дег тIара, мел хала из дале а де доагIача тайпара наха а Дала а бехк боаккхаргбоацаш ду вай. Хала хете а цу хаттарашкахьа декъалургда вай.
ЦIенал дика я миччахьа яле а. Даьла салам хилда цунна, вай пайхамара аьннад йоах: «Мохк безар иманах да. ЦIено ах дин да», аьнна. Хоза, тоам бола, эзди дешаш деций уж? Цу тIехьа никъ а беш, вай мохк лора а беш даха хьажа вай дIахо йодача хана, наха из дегаза ца а боаккхаш? Вай хIаране ше вахача метте цIенал Iалашйой беррига мохк ше цIеналургба.
Ший мехка хьал тоалургдолаш ше даь гIулакхаш дIалархIа мара дезац моллагIчо. Уж дагардича ховргда цун ший мехкацара ший безам мел лакха ба е лох ба. Сай вIаштIехьадаьлча хIара гIалгIачунга хоаттаргдар аз, фуд Iа даьр, хьай мехкахошта накъадаргдолаш, цар кхоане сийрда хургйолаш? Никъ биллаб Iа, е га дIа егIай Iа, е бай дIабийнаб Iа, е ше-шах хьахургдар ер-м яхаш хайна вагIа хьо? Из хаттар эггара хьалха сайга а лу аз.
Шийга долчо лаьтта дIадерца, беша га дIайогIарца, коа зиза догIарца, коа-наIартIе, наькъа йисташ цIенайирца хозаде вай къаьга йоагIача бIаьстенца.

Матенаькъан Илез

№ 54 (12189), ера, 11 апрель, 2019 шу / четверг, 11 апреля 2019 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *