ГIалгIай шоаш а, цар оамал а, гIулакх а дукха дезаш

Укх деношка, Сахаров Александра «Легенды и сказания Ингушских гор» яхача книжкан презентаци хилар ГIалгIай паччахьалкхен университета Iилман библиотеке. Укхаза баьхка йоазонхочун новкъости, Iилманхой, йоазонхой, иштта литератураца хьоашал дола нах бар.

Бес-бесара хоза кийчдаьча альбома хьисапеча книжка юкъе Александа дикагIйола байташи цIи хезача суртанча Агиров Тимура сурташи дахад. Тимура сурташа геттара хоздаьд книжка ма ярра гIалгIай лоаман юрташ хьагойтарца. Ер книжка ший тайпара долча гIалгIай мифехи, преданехи, оамалехи, мехкахи дола гуллам да. Эзараш шерашкахьа леладеш дола гIалгIай Iадаташ, фольклор дувц укх тIа стихашца. Мах баь варгвоаца гIалгIай лоаман мохк хьахьокхаш да укх тIара дукха байтай йоазош.
Автора мугIарашца – уйлашца хьагучадоал дIаяхача ханашкахьа хинна гIалгIай эзди гIулакхаш. Иштта гучаювл гIалгIай вахара оагIонаш, цар культура, оамал, гIулакх, нахацара машар, дуненцара безам. Из деррига гIалгIашта лаьрхIа дувц Александра ший лоаца доацача мугIарашца. Бакъда, книжка 200 мара арадаьннадац. Iаьдалга гIолла дале а е кхыча таро йолча нахага гIолла дале а уж книжкаш дIахо дIадоаржадича бакъахьа дар масса гIалгIай библиотекашка хургдолаш.
«Тхо Александраца довзаш да. МоллагIавале а воашта цхьа дош аьнна а хоза оалаш вола саг дукха веза вайна. Ше эрсе вале а вай мехках а, вай къамах а, вай оамалех а массехк хоза дош а аьнна болх баьб укхо. ЧIоагIа хоза баь болх ба ер, амма цхьа кхоачам боацар да укх книжкан – кIезига арадалар. Масса йолча вай мехка школашка а библиотекашка а из книжка хургдолаш ахчанца гIо а даь 500 мукъагIа ераш арадоаккхаре геттара гIо хургдар цох. Вай къаман маьхе долча хIамаех хет сона ер книжка. Вай човна тIа хьекха бальзам мо хIама да ер. Дала дукха воахаволва Александр, аьттув хилба», — аьнна дийцар йоазонхочо Коазой Iийсас. Ший таралуча гIолла, ахча долча нахага цу гIулакхага хьожаш хила аргда ше аьлар Аюпа Iийсас уж книжкаш гIалгIашта юкъе дукхагIа дIадаржаргдолаш.
Александра яхачох, цу арадаьннача книжка тIара стихаш цо язъяьй командировка ваха доазол арахьа ше волча хана 2015 шера. Цул хьалха лаьрххIа байташ язъеш къахьегаш из гIулакх довзаш хиннавац поэт. Бакъда, гIалгIаша оалаш ма хиллара «Хано лоамашлоI». Фу бахьан долаш ше гIалгIаех яздаьд дийцар Александра. «Сай даьца дукха ГIалгIай лоамашка хинна ва со. Сона чIоагIа дукха еза ГIалгIайче, цун хIара юрт, хIара оамал, Iадат, гIулакх. Къаьстта гIалгIай шоаш дукха беза сона. Цу тайпарча нахах, цар оамалех ца яздича, цар гIулакхаш хьа ца кхайкадича нийса хийттанзар сона. ХIаьта са из вIаштIехьадаьннад стихашца кхоачашде».
ВIашагIкхетаре дакъа лоацаш хиннача наха дувцачох Александра ГIалгIай лоаме а цун лерхIамаш а дика довз. «Вай лоаме, вай Iадаташ довзарал совгIа царех хоттавенна, царца ийна саг ва Александр. ХIана аьлча 1950-70 шерашка вай мехка гиолог волаш болх беш хиннача ший даьца дукха вай лоамашка ихав из, цу хана цун дас даьха сурташ боккхача маьхе да. Тахан хийла цу сурташца цхьа йола моттигаш йовз вайна, цул совгIа хийланена сурта тIа ше а вайзав. ХIара юрт, цар яржар, цигара вахар дика довзаш ва Александр, из гуш да цун стихаш Iойийшача. Цудухьа сона геттара дика хет тахан ер вIашагIкхетар паччахьалкхен университета Iилман библиотеке дIахьош. Вай доаккхалде а дезаш, аьттув болча тайпара гIо а деш хьатIа оза везаш саг ва Александр», — аьнна дийцар ИГО «Дзурдзуки» яхача юкъарчен викала Дзовранаькъан Танзилас.
Сахаров Александра еррига стихаш IотIаяьннаяц цу книжка тIа, бакъда дIахо йодача хана а шийна дукха безача гIалгIаех, цар мехках, цар Iадатех кхы а мугIараш язде а уж дерригаш малха даха а уйла йолаш ва из. Цун из вIаштIехьадаларга сатувсаш хургда вай. Аьттув хилба цун.

Матенаькъан Илез

№ 114 (12249), шоатта, 3 август, 2019 шу / суббота, 3 августа 2019 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *