Сакъердаме дувцараш

Ше ца вахьийта

Ший цаI мара йоацача газа кач гургал а элла, из йохка дагахьа вира тIехьа а йийза, базар тIа ваха хиннав Цаген. Цигга цунна тIанийсвеннача кхаь къуно из хьовзаве лаьрхIад. ХIаьта кастта царех цхьанне газа кач баьлла гургал къайллагIа хьа а баьста, вира цIогах эллаб, хIаьта газа дIайигай.
— ХIанзалца газа кач эхкаш хинна гургал вира цIогах бехкача кхаьчад вай гIулакх, Цаген? — аьннад, цхьа ха яьннача гIолла хьатIавенача шоллагIча къуно.
— Эйяхь, жи, са вир дIалацалахь! — аьнна, сиха цунга ший вир дIа а енна, газа лаха дагахьа дIа-юха веддав Цаген.
ХIаьта цу гIулакха гIадваха вож, Цагена вир а ийца, къайлаваьннав.
— Газа а мича корайир сона, хIаьта вир а дIа ма дигадий са, — яхаш, хинначох уйла еш цIаводача Цагена цхьан гIувна юхе геттара корта а чубахийта, гIайгIане вагIаш цхьа саг вайнав.
— Фу даьд хьона? ХIанав хьо ишта гIайгIане? — хаьттад дIатIавахача Цагена.
— Даьра, Цаген, сов хьогвенна хий эца дагахьа со Iочувийрзача, укх гIув чу бохча Iо чу ма дежад са! ХIаьта из хьалдаьккхачунна, дог раьза а долаш, цох нийсса ах ахча а ма лургдар аз, — аьннад вокхо.
— Из бохча хьалехача, газа е вир юхаметтаотта мегар-кх са, — аьнна, гIадваха, сихха Iодаьха ший барзкъаш цунга дIа а кховдадаь, гIув чу Iочуваьннав Цаген. ХIаьта велхаш вагIаш хинна кхоалагIвола къу, цун барзкъаш а ийца, ведда дIавахав.
Лахарах бохча а ца корадаь, хьалкхайкача, сага хьал а ца воаккхаш, гIув чу тоъал ха яьккхай Цагена. Юххера а, цо детта цIогIа хаза, базар тIара боагIача наха ше хьалваьккхача, дIакхайда картах боккха хьокха а баьккха, из лестабеш ший цIенгахьа бодача новкъа Iоволавеннав Цаген.
— ХIанз фу леладу Iа, ва Цаген? — хаьттад цох цецбаьннача наха.
— Даьра, воалл се мукъагIа шуга дIа ца вахьийта-м! – яьхад де хIама а доацаш висача Цагена.

Мича дар шо?

Цхьан юртарча наьха доахан доажаде этта хиннав Цаген. ХIаьта цар, шоайла эсалагIа а хеташ, дилла цхьацца Iоттараш еш вуташ хиннавац из. Цу гIулакха раьза воацаш, садеттарах кхы хIама хургдоацалга а хайна, царна болча бекхама хIара денна «Iалаьлов, оарц дала!» — аьле, цIогIа тохаш хиннад Цагена.
— Фу хиннад цига, фу даьд? — яхаш, баьхке хьаовтташ хиннаб оарцагIа боагIа нах.
— Iоа говрабаьри хила дехьаваьннавар, из къу ва мотташ вар со! — оалаш хиннад Цагена.
— Iовдал, ва Iовдал, моллагIа говрабаьри бIаргавайнав яхаш, доаккхаш хилац хьона из оарц! — аьле, бартбийтте дIаболхаш хиннаб вожаш.
Иштта цкъа-шозза кхы а Цагена оарц далар дийхача, из кIорда а ваь, цхьаккха а саг венавац оарцагIа.
— ХIа-хIа, хIанз сона хов шоана фу де деза! — аьнна, сиха дIаюстара а лаьлла, деррига Iул черсий аьлашка дIадехкад Цагена.
Ше даьчох вIалла шек а воацаш, сайранна боад берзача хана, гIадж а лувзаш, шортта юрта юкъе гIолла Iоволавеннав из.
— Аьъ, Цаген, мичад тха доахан? — хаьттад шоай бежа духьал баьхкача наха.
— Мича дар шо, аз оарцагIа довла яхача хана? — яьхад Цагена. — Черсий гIаьрахой низ сачул сов а баьнна, шун доахан-м цар дIадигар!

Циска тIакхаччалца

МоцагIа Цаген кхоставе а, из бег ваккха а уйла йолча цхьанне хаьтта хиннад цунга, дукха нах гулбеннача метте
— Дахка мел бах, Цаген? — аьнна.
Цо леладер дика кхетадаьча Цагена жоп деннад:
— Циск тIакхаччалца бах-кх! Из а ца ховш да шо? Кхе мичахьа кхийнад шо? — яьхад Цагена.

Диъ дакъа

Ди а бийса а ца къоастадеш, йол хьокхаш къахьегаш хиннав Цаген.
— Боккъала а, ма хьинар долаш саг ва хьо! Селлара хьайна хало ца еш, кIеззига са а лоIаш бе мегаций Iа из болх? — аьннад цох цецваьннача цхьан сага.
— Мегац, — аьннад Цагена, — со се цаI мара вецаре-м, тоъа а мегар сона ер!
— Аьъ, ишта дукха дезал ба хьа? — хаьттад вокхо.
— Цхьанне даькъах шиъ воахавеннавац, яхаш хеза ма хургдий хьона, — аьннад Цагена. — Аз сай даькъах диъ дакъа ду: цхьа дакъа сайна дутт, шоллагIчох — декхар дIатекх, кхоалагIдар — декхарийна лу, диълагIдар хи чу кхосс.
— Из фуд хьа, хIанад из ишта? — аьнна, цецваьннав Цагена дешай маIан ца кхетадеш виса вож.
— Цхьан даькъах сойи тха сесаги дах, шоллагIчох даьнеи-наннеи кхоачам лоаттабу аз, кхоалагIчох къонгаш кхебу, диълагIдар мехкарашта дIалу, — яьхад Цагена.

Харбазаш чуэцар

Дика цамогаш метта уллача Цагенах бIаргтоха вена хиннав цхьа зIамига саг.
— Моаршал хилда хьона, Цаген, — аьннад цо.
— Дикаца дукха вахалва хьо а, — моаршал юхадерзадаьд Цагена.
— Магаций хьона? — хаьттад зIамигача саго.
— Даьра, цхьа кIеззига лазар кхийттадар сох. Хьайна ма хой хьона, боккхийча наьха могашал мишта хул, — аьннад Цагена.
— ХIаьта-м вIалла вехе ма хьовзалахь, Цаген. Ше дIайийна харбазаш чуэца венача дас дикагIъяраш мара чу ца эцалга ма хой хьона! ХIанз со вода, Iадика хийла хьа, — аьнна, ваьнна дIавахав зIамига саг, унахочоа моаршал а кхайкадаь.
Кастта цу лазарах вийрзача Цагена хезад из зIамига саг метта ва аьнна.
Цох бIаргтоха вахав Цаген.
— Моаршал хилда хьона, зIамига саг, — аьннад цо ше дIачувоаллаше.
— Хьона а хилда моаршал, — низткъа моаршал юхадерзадаьд зIамигача сага.
— Магаций хьона? — хаьттад Цагена.
— Сох а цхьа кIеззига лазар кхийттадар. Тахан-кхоана верзаргвар со-м, — аьннад зIамигача сага.
— Лоралелахь, воше, — яьхад Цагена, — ше дIайийна харбазаш чуэца венача дас-м уж дика я во я, аьрга я, кхаьча я ца хьожаш, ерригаш а цIахьо хьона!

Кийчаяьр Матенаькъан Илез

№ 125 (12260), шинара, 27 август, 2019 шу / вторник, 27 августа 2019 года

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *