КХОВДАДУ АЗ ХЬОГА ЗИЗА

28 Михий бетта (сентябрь) 2019 шера Коазой Iашата оазален сайре дIаехьа хилар, ГIалгIай тIарча Къаман библиотеке. ВIашагIкхетар дIадихьар байтанча ди дездар духьа бахьан а, гIулакх а отташ.

Кхолламан кхетаче дIаехьарал совгIа, библиотека дешара цIен чу боаржабаь гойтам бар «Кхолламхочун вахара никъ» яхаш. Коазой Iашата довзийташ дола белхаш, къахьегамаш, кепатохараш, дешоргаш дар цу гойтаман тархилгашта увттадаьраш.

Коазой Исроaпала Iашата яьй, 29 Михий бетта (сентябрь) 1966-гIча шера Онгушта яхача юрта. Цу юрта йоаккх цу ишкола чакх 1983 шера, дIахьо Буро тIа Лорий дешарал дIачакхдоаккх Iашато 1986 шера.

 

Буро тIа а, Бурогахьарча юрташка а 1992 шера тIом хьайначул тIехьагIа, массе г1алг1ай санна,цигара араяьлла йийзар,цу хана сага йовзаш йоаца, къона байтанча. Цу хана денз из болхбеш а, яхаш а ГIалгIай мехка, ГIажар-Юрт хьайоагIаш я.

2004-2010 шерашка дешаш хиннай из ГIалгIай паччахьалкхен лакхача ишколе (меттатохкара Iилма). Цул тIехьагIа, 2012 шерага кхаччалца, «Къахьегама байракх» яхача денхоаме (газете) хоамбоаржабархо хинна болхбу цо. «Къахьегама байракхца» дIакъаьстачул тIехьагIа, Янднаькъан Джамалда цIерагIа йолча ГIалгIай Мехка Къаман библиотеке къахьегаш я, тахан цIи хеза байтанча отташ а йолаш, хьайоагIаш йола эздий саг.

Байташ язъеш бера хана денз хьaйоагIаш я, аьнна, ала доагIаш да, Исроапала йоI Iашата. Бакъда, дукхагIа дола кхолламаш доагадарца е доадарца дайна дIадоал цун, уж кхы ер ма дий аьнна, кепатох вIаштIeха ца доалаш е ца лоархIалуш ше айхьe оамал йолаш саг хилар бахьан отташ. Iашата ший уйламугIараш гIалгIай а эрсий а меттала язду, аьнна, белгалде доагI. Цун мугIараш арадийннад «Къахьегама байракх» яхача денхоаме, «Литературни ГIалгIайче» оалача тептаре, иззамо кхы дола тайп-тайпара арадувлача юкъарча кепатохарашка.

Цун эггара хьалхара дай-гуллам арадаьннад 2013 шера «КЕП» яхача кепатохара юкъарлон тIагIолла. «ДогIан мукъам» яхача дай-гуллама тIа болхбеш а, къахьегаш а, из кхыметтел арахецаш а хиннаб Коазой Дауд Нурдинеи, Коазой Вахий Мурадеи. Царна баркал оалаш а хилар цу сайрене, хIана аьлча, тахан Iаьдало гIалгIай йоазон гIулакх кIезига мара теркал деш ца хилар бахьан а долаш, хийла йоазонхо а оазалхо а вус ший къахьегаман белхаш арахецанз волаш. Вешта доккха баркалеи ловцеи ала доагIаш дар, из оазален гуллам-дешорг ахчий гIо-новкъосталца арадаккхийта аьнна къахьийгача Омархаджий Нурудина Бадрудина а.

Иштта Янднаькъан Джамалда цIерагIа Къаман библиотеке цIай-вIашагIкхетар дIахьош хиннача, цIихезача, къонача байткхолламхочун Коазой Исроапала Iашата из оазален гуллам-дешорг баьхкача хьаьшашта дIа-хьа декъаш моттига нийсъелар. Цу тIара цхьа байт аз белгалйоаккхаш хилча, ep уйламугIар хоржаргбар аз:

 

ДОГIАН МУКЪАМ

 

Кхоачалургдий-хьогI, аьнна, хеталуш,

Ца хаддаш, «шарх» делла, догIа делх.

Лоам мархIабелла, хьерчаш-хьесталуш,

Сийна морхилг, ца соцаш, елх.

 

Хиш сувсаду догIо, «гIов» делла, долх уж

Дорхал шоай фордагахьа дIахьош!

Гонахьа гIолла Iийранар дайга дохк дуж,

Шифон тессе, деррига къайлахьош.

 

Чехкача фатаца, кора кIалара догIа

Доал, ашара мукъам шаьрбеш мо.

Тхов тIара тIадамаш чулег: «тIох, тIох»,

ДогIан ашара мукъамах дешаш аз язду.

 

ТIаьда ткъамаш сигаленах хьекхаш мо,

Йоачан юкъе гIолла долх оалхазараш.

Со а йода, «бедаргаш» тIоадаяь догIо,

Дагалоацамий Iам чу ухаш — гIозараш.

 

Март, 2001 шу

 

Къаман библиотекера болхлоша, ма аллара, Iашата байташ хозача а кIоаргача а кепе белгаляьнна оттарахь, цар тIахьожамца ши зIамига диткъа-дешорг арахийца хилар, «Даьхен дог хьаста», «Дагалаттар» яхаш дола. Из белгало а йолаш, из тахан ГIалгIай къаман йоазонхой доакъашхо хинна дIаэттай. Дала аьттув боаккхалб цун дIахо къахьега а болх бе а.

Коазой Iашата оазален вIашагIкхетаре гулбеннаб, Эбарга-Юртара юрт-да, Хоаной Iийса, «СелаIад» яхача тептарий керттера гIалатнийсдархо Горчхананаькъан Хасолта Бадруддин, ГIалгIай къаман йоазонхой Коазой Нуpдин, Коазой Мурад иштта кхыбараш а. Иззамо Iашата кхоаччара хулаш бола гаргала нах а хилар цу сайрене дакъа лоацаш. Цар массане ловцаш даьхар, совгIаташца дог хьаьстар Iашата. Цу вIашагIкхетаре оазален мугIараш дешаш а, доашхаш а боккха пайда эцаш хилар баьхка хьаьший.

Цун кхолламах лаьца лоархIаме къамаьл дича, цу кхетаче дош лоацаш а, йистхулаш а хинначара дешашца аргдар аз. Iашата мугIараш хоза дош лоацаш, кIоарга маIан долаш, чулоацам болаш байташ я. Ший тайпара дешхоттаме торонаш йолаш, хозача бустамца кхелла мугIараш да, тахан ший оазален белхашца ондлуш хьайоагIаш йолча байтанча.

Цо ший байташка хозача меттаца къаман хоза гIулакхаш, эздий оамалаш хьахьокх. НачIал долаш хилар да из, Iашато ший кхолламаш сийрдача шаькъаца яздеш хилар. Доккха баркал ала ловр, ишта ший уйламугIараш тIагIолла дIахо а къамий дегашка зизаш кховдаде аьттув а хилб цун!

Коазой Iашата теркаме сайре дIахьо гIо даьчарна а, къахьийгачарна а баркал ала доагI, къаьстта библиотека болхлошта, хIана аьлча, цар гIодарцеи новкъосталцеи тIехьарча хана, каст-кастa дIахьо цу тайпара йоазонкхолламхой кхетаченаш.

 

САПАРAIАЛАНАЬКЪАН Микаьил

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *