Бер ага дулача хана

 

Дунен чу керда саг хьавалар, къаьстта воI вар чIоагIа лерхIам болаш гIулакх да гIалгIашта юкъе. Массаза ишта хиннад из. Кхыча къамай а да из гIулакх лакхача боарамагI лоаттадеш. ХIаьта керда цIена вахар белгал а деш, зIамигача берий гIулакхага хьажар боаккха лерхIам болаш да моллагIболча наха юкъе. ХIаране кхоачашде дезаш цхьацца гIулакхаш, оамалаш, моттигаш, Iадаташ да. ХIара дар ший наькъаца леладу наха.

 

Бер ага диллара гIулакх цIайца нийсду гIалгIаша. ХIана аьлча, керда саг дунен чу валар фу дIахо даржар, тайп совдалар, къам дебар да. Бакъда, тIехьарча хана из Iадат ма хетта кхоачаш диц гIалгIаша, хьашт дале бер ага диллар дукха кIатта беш а дац. Цу тайпара Iадаташ дукха да, юкъера вай дIадаьха, лела ца деш дита, дицдаь. Цхьадараш, вай заманга товш дац аьле дут вай, кхыдараш бусалба дин духьале еш да аьле дIадоах, вожаш паччахьалкхен законашца товш дац, аьле къоастаду, наха фу аргда яхара нахах озалураш а нийслу вайна юкъе дукха. Бакъда, ше леладечул из хIама наха леладу далара аьнна хеташ хул дукхаш.

Бер ага дилларах долча гIалгIай Iадатаца да, ага дуллача берий даи-нанеи цу дийнахьа, цига халхабовлаш. Цул совгIа уж халхабовла беза аьнна Iадат хинна дIа а эттад из гIулакх. Ший оамал йолаш, кIоарга овла болаш хьадоагIаш да из Iадат.

МоцагIа, вIалла гIалгIай бусалба а хилале Маьт-лоам тIа, мехка кхеле багIа нах вIашагIа а бетталуш цига мехка лерхIаме хаттараш доашхаш хиннад йоах. Вай къаман керттера цIув (жрец) хиннача Жезама ялх воI хиннав, бакъда цу ялх виIий цхьанне а маIа тIехье хиннаяц цар. Цудухьа ший фу хадар кхераш из гIулакх дагадоаллаш хиннав из. Дилла а Даьлага хьесталуш, цунгара ший къонгашта маIа тIехье ехаш, кхайкаш йиш еха хьувзаш хиннав Жезама.

Цхьан аргIанарча дийнахьа саг венав из волча лоам тIа «ВиIий-воI ваьв хьона» аьнна кха а бахьаш. Цу хана ше Воккхача Далла текъам беш Маьтара Ерда чу хиннав Жезама. Кха бахьаш венача зIамигача сага ше дена гIулакх дийцаша цох сов гIадваха, шийна когаметта из кха бахьаш венар вита а вита, ший виIийна воI ваьча лакхача лоам тIара IокIалваьннав Жезама-цIув. Никъ беш водаш, ворхлагIча дийнахьа Iуйранна тIакхаьчав из маIача фурта. Цу дийнахьа дукха нах чубийха че а яь, дукха даар оттадаь, цох доккха цIай а даь сакъердаш хиннав воккха саг. Массаболча нахага ший дехара тIехьа «очо» ала а аьнна Даьлага кхайкав из, цун хоастам беш. «Воа-а лакхера воккха Даьла, тахан са фу доладаьд Iа, сона маIа тIехье еларца. Хоастам хьона, хоастам хьона, хоастам хьона». Из дехар а даь цул тIехьагIа оагIо хийцца халхаваьннав Жезама ший фусам-нана гонга а яьккха.

Дег тIа товр хиннача воккхача сага цу дийнахьа баьккха халхара бIал ца баьккхача мегаргболаш хиннаб. ХIана аьлча, цIув бокъо йолаш хиннавац халха вала а, корта бохбеш бола кад текъабе а, сардамаш даха а, еппараш е а, къоалах даь хIама даа а, кхалнаха мархIа лелха а. Цудухьа цIувна мегаш доацача хIамашта юкъера долча халхарах из тоссавалар бахьан долаш цун бехк бе тарлургдолаш хиннад мехко. Бакъда, из лерхIаме, веза саг хилар бахьан долаш, халкъанга цунна бехк ца биллийта, цун цу халхарах эхь хургдоацаш, цу дийнахьа денз дIа, керда даьча бера даь-даи даь-нанеи бер ага чу дуллача хана халхабувла беза аьнна Iадат а даь дIаоттадаьд мехка кхеле баьгIача къонахаша. Цу дийнахьа цо хьабийха цига хиннаб уж а.

Иштта дIачIоагIа а денна дIаэттад из Iадат. Нагахьа санна керда даьча бера даь-да е даь-нана деце тайпан боккхагIбола къонахи, сесаги халхабовла беза бер агадуллача цIайга. Наха цох сакъердам хилийта а, цунца шоай самукъадаккха а халкъо оттадаь Iадат да из. Амма, тахан вай цунна когаш IотIахьекхаб. Боккхийча нахага халхара бIал цабаккхийтарал совгIа бер ага диллара гIулакх а юхадаьккхад вай вIалла теркал ца деш.

Вай даьша дукха а дезаш, лоархIаш леладаьча Iадатех цаI да из. Нагахьа санна вай цу тайпара дола Iадаташ юкъера дIадоахе вайна вай къаман овла бицлургба, къам а тишлургда. Бакъда, из цхьаккха дича а хилийта йиш яц.

 

Матенаькъан Илез

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *